Author: Αναστασία Γούτου

ακαδημαϊκές εργασίες · university papers

Οι αρμοδιότητες του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης

Αναστασία ΓούτουLeave a comment

Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών

Μάθημα: Δίκαιο των μέσων ΙΙ: Δίκαιο της Ραδιοτηλεόρασης

Διδάσκουσα: Κική Ιωάννα

Φοιτήτρια: Γούτου Αναστασία

Κατεύθυνση Διαφήμισης και Δημοσίων Σχέσεων

Απαλλακτική εργασία Η’ εξαμήνου

Περιεχόμενα:

1. Εισαγωγικά στοιχεία για το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης

2. Οργάνωση- Συγκρότηση του ΕΣΡ

3.  Αρμοδιότητες του ΕΣΡ

4.  Παραδείγματα αρμοδιοτήτων

5.  Επίλογος

1. Εισαγωγικά στοιχεία για το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης

Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (E.Σ.Ρ.) ιδρύθηκε το 1989, για να αδειοδοτήσει και να εποπτεύσει τη λειτουργία των ιδιωτικών και των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών σταθμών.

Συνεστήθη με το Ν. 1866/1989, κατά το πρότυπο των Ανεξάρτητων Διοικητικών Αρχών (ΑΔΑ), οπότε δεν υπόκειται σε ιεραρχικό έλεγχο ή διοικητική εποπτεία, κατά την άσκηση του άμεσου ελέγχου του κράτους στη ραδιοτηλεόραση.[1] Με άλλα λόγια, αποτελεί μια από τις πρώτες ανεξάρτητες αρχές, δηλαδή ένα δημόσιο οργανισμό που, ενώ εντάσσεται στην εκτελεστική εξουσία, λειτουργεί χωρίς να ελέγχεται από την κυβέρνηση και εποπτεύεται από τη Βουλή, οι πράξεις του υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο.[2]

Το νομικό πλαίσιο λειτουργίας του Ε.Σ.Ρ. ορίζεται στο ελληνικό Σύνταγμα (άρθρο 15 παρ. 2), στο Ν. 3051/2002 για τις συνταγματικά κατοχυρωμένες ανεξάρτητες αρχές, στο Ν. 2863/2000 και στους λοιπούς νόμους που διέπουν τη λειτουργία της ραδιοφωνίας και τηλεόρασης (2328/1995, 3592/2007, 4339/2015), ενώ η εσωτερική του λειτουργία ρυθμίζεται με κανονιστική πράξη του (ίδιου του Ε.Σ.Ρ.). Συγκεκριμένα, το άρθρο 15 παράγραφος 2 του Συντάγματος, αναφέρει ότι «Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άμεσο έλεγχο του Κράτους. Ο έλεγχος και η επιβολή των διοικητικών κυρώσεων υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης που είναι ανεξάρτητη αρχή […]. Ο άμεσος έλεγχος του Κράτους, […], έχει ως σκοπό την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων, καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης, την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθμης των προγραμμάτων που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης και η πολιτιστική ανάπτυξη της Χώρας, καθώς και το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και την προστασία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας». Ενώ το άρθρο 101Α παράγραφος 1 του Συντάγματος γράφει ότι «Όπου από το Σύνταγμα προβλέπεται η συγκρότηση και η λειτουργία ανεξάρτητης αρχής, τα μέλη της […] διέπονται από προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία […]».[1]

2. Οργάνωση– Συγκρότηση του ΕΣΡ

Σήμερα, εδρεύει στην Πανεπιστημίου & Αμερικής 5 στο κέντρο της Αθήνας, με πρόεδρο, από το 2016, τον Αθανάσιο Κουτρομάνο, δικαστικό και επίτιμο πρόεδρο του Αρείου Πάγου. Γενικότερα, το συμβούλιο του Ε.Σ.Ρ. αποτελείται από τον πρόεδρο, τον αντιπρόεδρο και εφτά ακόμη μέλη (εννέα στο σύνολο). Τα μέλη αυτά εκλέγονται από τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής των Ελλήνων, ύστερα από εισήγηση του Προέδρου της, εφόσον υπάρχει πλειοψηφία τουλάχιστον τεσσάρων πέμπτων. Ως μέλη του Ε.Σ.Ρ. επιλέγονται πρόσωπα τα οποία διακρίνονται για την επιστημονική κατάρτιση και την επαγγελματική εμπειρία τους (συνήθως στη δημοσιογραφία ή τη νομική), και την προσφορά τους στο δημόσιο βίο, ιδίως σε τομείς που σχετίζονται με την αποστολή και το περιεχόμενο των αρμοδιοτήτων της αρχής.
Η θητεία των μελών του συμβουλίου ραδιοτηλεόρασης είναι τετραετής, εκτός από τον Πρόεδρο και τον Αντιπρόεδρο, οι οποίοι διορίζονται για πλήρη θητεία. Τα μέλη του ΕΣΡ δεν μπορούν να επιλέγονται για περισσότερες από δύο θητείες, διαδοχικές ή μη. Σε περίπτωση θανάτου, παραίτησης ή παύσης μέλους από τα καθήκοντά του, νέο μέλος διορίζεται και το αντικαθιστά.[2] Μετά την αναθεώρηση που έγινε για να αποφευχθούν οι πολιτικές διαμάχες, τα μέλη του συμβουλίου εκλέγονται ως εξής: τέσσερα από το κυβερνών κόμμα, τέσσερα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και ο Πρόεδρος (εκλέγεται) από την Εθνοσυνέλευση, δίνοντας στην κυβέρνηση την σημαντικότερη ψήφο.[3]

Όσον αφορά τη δημοσιονομική αυτοτέλεια, το Ε.Σ.Ρ. έχει δικό του προϋπολογισμό, κατά την εκτέλεση του οποίου διαθέτει πλήρη αυτοτέλεια και τα μέλη του έχουν λειτουργική ανεξαρτησία. Ο Πρόεδρος του ΕΣΡ διαθέτει τις πιστώσεις, αναλαμβάνει υποχρεώσεις, καταρτίζει συμβάσεις και διενεργεί τις δαπάνες της αρχής, σύμφωνα με τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας. Το Ελεγκτικό Συνέδριο διενεργεί τον προληπτικό και κατασταλτικό έλεγχο των δαπανών του Ε.Σ.Ρ., σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις. Η εκκαθάριση, ο έλεγχος και η εντολή πληρωμής των δαπανών του διενεργούνται από την οικεία υπηρεσία δημοσιονομικού ελέγχου. Για την ανάθεση έργων, προμηθειών και υπηρεσιών από το Ε.Σ.Ρ. εφαρμόζονται οι διατάξεις που ισχύουν για το Δημόσιο.[4]

Η διοικητική και επιστημονική υποστήριξη του Ε.Σ.Ρ., κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων και των εν γένει εργασιών του, οργανώνεται σε Τμήματα στα οποία κατανέμεται, με απόφαση της ολομέλειας (δηλ. το διοικητικό και το επιστημονικό προσωπικό της αρχής). Το έργο των τεσσάρων τμημάτων μπορεί να εξειδικευθεί περαιτέρω (άρθρο 2 παρ. 5 Ν 3051/2002). Συγκεκριμένα, τα Τμήματα είναι τα ακόλουθα:
α) Τμήμα Νομιμότητας και Χορήγησης Αδειών, με αντικείμενο την εκτέλεση όλων των απαραίτητων εργασιών για τη χορήγηση, ανανέωση και ανάκληση αδειών λειτουργίας ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών ελεύθερης λήψης και παροχής συνδρομητικών ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών υπηρεσιών, και για τον έλεγχο της τήρησης των όρων και των προϋποθέσεων -που προβλέπονται στην εκάστοτε ισχύουσα νομοθεσία- για τη νόμιμη λειτουργία των φορέων που κατέχουν άδεια παροχής ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών υπηρεσιών.
β) Τμήμα Ελέγχου Διαφάνειας, με αντικείμενο την τήρηση του Μητρώου Επιχειρήσεων, (άρθρο 10α  Π.Δ. 213/1995, όπως αυτό προστέθηκε με το άρθρο 1 παρ. 2 του Π.Δ. 310/1996,) και την εκτέλεση όλων των ελεγκτικών και λοιπών εργασιών (που είναι απαραίτητες για την εφαρμογή των διατάξεων του Π.Δ. 310/1996).
γ) Τμήμα Ποιότητας Προγραμμάτων, με αντικείμενο την εκτέλεση όλων των απαραίτητων εργασιών για τον έλεγχο της ποιότητας των παρεχόμενων ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών υπηρεσιών, καθώς και για την εξέταση των αιτήσεων επανόρθωσης (του άρθρου 9 Π.Δ. 100/ 2000).
δ) Τμήμα Διοικητικής Μέριμνας και Τεχνικής Υποστήριξης, με αντικείμενο την εκτέλεση όλων των απαραίτητων εργασιών για την εύρυθμη λειτουργία του συνόλου των υπηρεσιών του Ε.Σ.Ρ., την τεχνική υποστήριξη της άσκησης των αρμοδιοτήτων του, την κατάρτιση και την εκτέλεση του προϋπολογισμού, την υπηρεσιακή και μισθολογική κατάσταση του υπηρετούντος προσωπικού.[5]

Κατά των αποφάσεων του Ε.Σ.Ρ. μπορεί να ασκηθούν αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, καθώς και, οι προβλεπόμενες στο Σύνταγμα και τη νομοθεσία, διοικητικές προσφυγές. Το Ε.Σ.Ρ. κοινοποιεί τις αποφάσεις του στον Υπουργό Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, οπότε ένδικα βοηθήματα κατά αυτών (των αποφάσεων) μπορεί να ασκήσει και εκείνος. Το Συμβούλιο έχει αυτοτελώς την ικανότητα να παρίσταται σε κάθε είδους δίκες που έχουν ως αντικείμενο τη νομιμότητα των πράξεων ή των παραλείψεών του και να εκπροσωπείται δικαστικώς και εξωδίκως από τον Πρόεδρό του. Με εξαίρεση τη δικαστική εκπροσώπηση, ο Πρόεδρος μπορεί να αναθέτει την εκπροσώπηση σε άλλο μέλος του Ε.Σ.Ρ.  ή σε επιστημονικό συνεργάτη.[6]

3.  Αρμοδιότητες του ΕΣΡ

Το Ε.Σ.Ρ. αναλαμβάνει μια σειρά κανονιστικών, αποφασιστικών και δικαστικών αρμοδιοτήτων. «Με το νόμο 2863/2000 ορίστηκε (άρθρο 4 παράγραφος 1) ότι ασκεί το προβλεπόμενο στο Σύνταγμα άμεσο έλεγχο του Κράτους στον τομέα της παροχής των ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών υπηρεσιών με την έκδοση εκτελεστών ατομικών διοικητικών πράξεων και διατυπώθηκαν εκ νέου και συγκεντρωτικά οι αρμοδιότητες της Αρχής.» Η εκτελεστότητα των πράξεών του ενδυναμώνει το κύρος και την ανεξαρτησία του οργάνου.[7]

Οι αρμοδιότητες του χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: τις ρυθμιστικές, τις ελεγκτικές και τις κυρωτικές. Οι πρώτες διατυπώνουν σύμφωνη γνώμη προς τον αρμόδιο υπουργό αφενός μεν για το είδος και τον αριθμό των αδειών επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης και ραδιοφώνου, αφετέρου για την τιμή εκκίνησης των πλειστηριασμών, εκδίδουν τις σχετικές προκηρύξεις και χορηγούν κάθε είδους άδειες λειτουργίας στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Καταρτίζουν Κώδικες Δεοντολογίας Ειδησεογραφικών Εκπομπών, Διαφημίσεων και Ψυχαγωγικών Προγραμμάτων. Οι δεύτερες ως προς το περιεχόμενο των ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών, ελέγχουν συστηματικά την τήρηση των κανόνων της δεοντολογίας, της πληρότητας του προγράμματος, της πολυφωνίας στην ενημέρωση, της προστασίας των ανηλίκων και του σεβασμού της αξίας του ανθρώπου. Ταυτόχρονα, ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ιδιωτικών μέσων, εποπτεύουν την τήρηση των ισχυόντων στη νομοθεσία περιορισμών και ασυμβιβάστων, και δημοσιεύουν τα σχετικά στοιχεία, ώστε να τηρείται η αρχή της διαφάνειας. Τέλος, οι τρίτες εμφανίζονται σε περιπτώσεις παράβασης της νομοθεσίας για να επιβάλλουν χρηματικά πρόστιμα ή άλλες διοικητικές κυρώσεις. Σε σοβαρές περιπτώσεις δύναται να ανακαλέσουν την άδεια λειτουργίας του σταθμού. [8]

Ειδικότερα, αφού καταργήθηκαν, με τις αναθεωρημένες διατάξεις του Συντάγματος, πολλές αρμοδιότητες που προηγουμένως είχε ο Υπουργός Τύπου και ΜΜΕ, το Ε.Σ.Ρ. έχει καταστεί αρμόδιο για να χορηγεί, ανανεώνει και ανακαλεί τις άδειες και εγκρίσεις (που προβλέπονται στους νόμους 2328/1995 και 2644/1998 (άρθρα 1-12) και στις κανονιστικές πράξεις που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότηση των νόμων αυτών,) για την παροχή ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών υπηρεσιών. Όπως και να ελέγχει την τήρηση των όρων και των προϋποθέσεων, και των εν γένει κανόνων και αρχών, που προβλέπονται στην εκάστοτε ισχύουσα ραδιοτηλεοπτική νομοθεσία για τη νόμιμη, διαφανή και ποιοτική λειτουργία των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων -οι οποίοι δραστηριοποιούνται στον τομέα παροχής ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών υπηρεσιών- και (να ελέγχει την τήρηση) των κανόνων του ελεύθερου οικονομικού ανταγωνισμού στο πλαίσιο της δραστηριοποίησης των επιχειρηματικών φορέων στον ευρύτερο τομέα των μέσων μαζικής ενημέρωσης και επικοινωνίας. Επίσης, να επιβάλλει τις διοικητικές κυρώσεις και μέτρα (που προβλέπονται στα άρθρα 4 παρ. 1 του ν. 2328/1995 (ΦΕΚ 159 Α’), και στα 12 και 15 παρ. 3 του ν. 2644/1998 (ΦΕΚ 233 Α’)) και εξετάζει τις αιτήσεις επανόρθωσης για προσβολή της προσωπικότητας και της αξιοπρέπειας του ανθρώπου, που διαβιβάζονται σε αυτό από τις οικείες επιτροπές, (σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στις διατάξεις του άρθρου 9 του Π.Δ. 100/2000 (ΦΕΚ 98 Α’)). Είναι σημαντικό ότι διασφαλίζει και την πολιτική και πολιτιστική πολυμέρεια και πολυφωνία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.[9]

 Στο πλαίσιο της άσκησης αυτών των αρμοδιοτήτων, το Ε.Σ.Ρ. μπορεί να απευθύνει, αυτεπαγγέλτως ή σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις, σε κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα και αρχή, οδηγίες, συστάσεις, υποδείξεις, ερωτήματα και γνωμοδοτήσεις, σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων των οικείων νόμων και κανονιστικών πράξεων, καθώς και να ζητά (για την εφαρμογή αυτή) τη συνεργασία και τη συνδρομή κάθε άλλης, ημεδαπής ή αλλοδαπής, διοικητικής και δικαστικής αρχής. Γενικά, οι αρμόδιες διοικητικές αρχές και φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα υποχρεούνται να ενημερώνουν ανελλιπώς το Ε.Σ.Ρ. για την εξόφληση και την διαδικασία καταβολής των οικονομικών οφειλών των φορέων παροχής ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών υπηρεσιών. Εφόσον κρίνει ότι προκύπτει η ανάγκη εξέτασης ζητημάτων που ενδιαφέρουν συγκεκριμένες ή και ευρύτερες κοινωνικές ή επαγγελματικές ομάδες, ζητά τη διατύπωση σχετικής γνώμης, από εκπροσώπους ή συλλογικούς φορείς αυτών των ομάδων.[10]

Επιπλέον, το Ε.Σ.Ρ. συντάσσει, μέχρι την 31η Μαρτίου κάθε έτους, έκθεση πεπραγμένων για το προηγούμενο έτος, η οποία συζητείται και εγκρίνεται σε ειδική συνεδρίαση της ολομέλειας της αρχής και υποβάλλεται στη Βουλή των Ελλήνων και στον Υπουργό Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Πέρα από όσα αναφέρω εδώ, τονίζεται ότι το Ε.Σ.Ρ. μπορεί να ασκεί κάθε άλλη γνωμοδοτική ή αποφασιστική αρμοδιότητα που προβλέπεται σε ειδική διάταξη της εκάστοτε ισχύουσας νομοθεσίας.[11]

4.  Παραδείγματα αρμοδιοτήτων

Ένα παράδειγμα αποφασιστικής αρμοδιότητας του Ε.Σ.Ρ. βλέπουμε στο διαχωρισμό που γίνεται στον Νόμο για την τηλεόραση ή το ραδιόφωνο ελεύθερης λήψης και την παροχή συνδρομητικών τηλεοπτικών ή ραδιοφωνικών υπηρεσιών: για το δεύτερο πέρα της άδειας, απαιτείται και η σύμβαση παραχώρησης με το Ελληνικό Δημόσιο σε αποκλειστική προθεσμία έξι μηνών από την έκδοση της άδειας, και σε περίπτωση που δεν συναφθεί εμπρόθεσμα -με υπαιτιότητα του κατόχου της άδειας- η άδεια ανακαλείται με απόφαση του Ε.Σ.Ρ.[12]

Μια από τις ελεγκτικές αρμοδιότητες του Ε.Σ.Ρ. είναι ο έλεγχος της προέλευσης των μέσων χρηματοδότησης των επιχειρήσεων που κατέχουν ή ζητούν άδεια ίδρυσης ραδιοτηλεοπτικού σταθμού. Το Ε.Σ.Ρ. για να πραγματοποιήσει έναν έλεγχο, μπορεί να ζητήσει κάθε στοιχείο που αφορά στη λειτουργία, τη διοίκηση και διαχείριση (το προσωπικό, τον εξοπλισμό, τα περιουσιακά στοιχειά, απόδειξη αμοιβής για δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας κ.α.) του σταθμού.[13]

Σχετικά με τις κυρωτικές αρμοδιότητες, οι κυρώσεις που μπορεί να επιβάλλει στους σταθμούς, ανεξαρτήτως ποινικής ή αστικής ευθύνης, το Ε.Σ.Ρ., αφορούν τις περιπτώσεις μη καταβολής του νομίμου ανταλλάγματος, μη συμμόρφωσης στις τεχνικές προδιαγραφές εκπομπής, εκπομπών ή σταθμών που λειτουργούν δίχως άδεια, και παράβασης του νόμου. Οι κυρώσεις για τους σταθμούς ελεύθερης λήψης περιλαμβάνουν συστάσεις και προειδοποιήσεις, πρόστιμα (5.000.000- 50.000.000 για την τηλεόραση και 1.000.000 -10.000.000 δραχμές για το ραδιόφωνο που εισπράττονται κατά τις διατάξεις του ΚΕΔΕ, κι αν δεν πληρωθούν γίνεται κατάσχεση του τεχνικού εξοπλισμού), προσωρινή αναστολή μέχρι τρεις μήνες μετάδοσης συγκεκριμένης εκπομπής και κάθε προγράμματος ή οριστική διακοπή μετάδοσης συγκεκριμένης εκπομπής, ανάκληση της άδειας και κυρώσεις ηθικού περιεχομένου (όπως υποχρεωτική δημοσίευση των επιβαλλόμενων κυρώσεων). Αυτό που αλλάζει για τους σταθμούς παροχής συνδρομητικών τηλεοπτικών ή ραδιοφωνικών υπηρεσιών είναι ότι το πρόστιμο ανεβαίνει (10.000.000 έως 1 δις. δραχμές που μπορεί να εισπραχτεί και με τραπεζική εγγυητική επιστολή), η προσωρινή αναστολή μέχρι τρεις μήνες αφορά τη λειτουργιά σύμβασης του κάτοχου της άδειας με τον διαχειριστή ή προμηθευτή προγράμματος, και ότι υπάρχει δυνατότητα αναστολής ή ανάκλησης της άδειας, ή οριστικής λύσης της παραχώρησης.[14]

Στις αρμοδιότητες του Ε.Σ.Ρ. υπάγεται και η ΕΡΤ (Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση), καθιστώντας το Συμβούλιο αρμόδιο για την επιβολή κυρώσεων χωρίς διάκριση μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής ραδιοτηλεόρασης (οι οποίες κυρώσεις είναι το πρόστιμο 100.000- 50.000.000 δραχμών και η προσωρινή αναστολή της λειτουργίας έως τρεις μήνες).[15]

5.  Επίλογος

Κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του, το Ε.Σ.Ρ μπορεί να λαμβάνει υπόψη του κώδικες δημοσιογραφικής δεοντολογίας ενσωματωμένοι στα καταστατικά των αναγνωρισμένων Ενώσεων Συντακτών, και κώδικες διαφήμισης, (όπως ο Ελληνικός Κώδικας Διαφήμισης και τα παραρτήματά του), που έχουν συνταχθεί από την Ένωση Διαφημιστικών Εταιρειών Ελλάδας, με τη συνεργασία του Συνδέσμου Διαφημιζομένων Ελλάδας ή κώδικες που έχουν συνταχθεί από αντιπροσωπευτικές οργανώσεις διαφημιστών και διαφημιζομένων, εφόσον δεν αντιβαίνουν σε διατάξεις της σχετικής εθνικής νομοθεσίας, της σχετικής νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή άλλων διεθνών συμβάσεων. Η παραβίαση Κωδίκων Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, Δεοντολογίας Προγραμμάτων και Διαφημίσεων επισύρει διοικητική κύρωση.

Τέλος, πολλές αρμοδιότητες και υποχρεώσεις ανατίθενται στο Ε.Σ.Ρ. ως ανεξάρτητη αρχή απολαμβάνουσα πλήρους λειτουργικής ανεξαρτησίας από την κυβέρνηση και από οποιονδήποτε άλλον κρατικό και ιδιωτικό φορέα. Για αυτό το Ε.Σ.Ρ οφείλει να ασκεί τα καθήκοντά του, σύμφωνα με το Σύνταγμα, με αμεροληψία και διαφάνεια, υπηρετώντας, κυρίως, τους στόχους της πολυφωνίας, της πολιτισμικής πολυμορφίας, της προστασίας των καταναλωτών, της προσβασιμότητας από άτομα με αναπηρίες, της ίσης μεταχείρισης, της εύρυθμης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και της προώθησης του θεμιτού ανταγωνισμού. Βέβαια, μπορεί να συνεργάζεται και με άλλους αρμόδιους φορείς, όπου απαιτείται, για την αποτελεσματικότερη υλοποίηση του σπουδαίου και πολυποίκιλου έργου του. [16]

Βιβλιογραφία:

Καρακώστας, Ι.Κ. (2012). Το Δίκαιο των ΜΜΕ, Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη, σελ. 37- 86

Νομικό πλαίσιο – Αρμοδιότητες – Ολομέλεια

https://www.e-nomothesia.gr/enemerose-tupos-radiophono-teleorase/n-2863-2000.html?fbclid=IwAR3tHxim_tW-694or41dTGUMUwrPO4atbH-O0OPQwyCtbpTYH3QNju6wUmg (ΝΟΜΟΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 2863/2000, ΦΕΚ 262/Α/29.11.2000
Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και άλλες αρχές και όργανα του τομέα παροχής ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης)

http://www.opengov.gr/ggee/?p=6917 (ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ’ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ Άρθρο 33 (Άρθρο 30 της Οδηγίας (ΕΕ) 2010/13) Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης)

[1] https://www.esr.gr/%cf%84%ce%bf-%ce%b5%cf%83%cf%81/%ce%bd%ce%bf%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%80%ce%bb%ce%b1%ce%af%cf%83%ce%b9%ce%bf-%ce%b1%cf%81%ce%bc%ce%bf%ce%b4%ce%b9%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%b5%cf%82-%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%bc/ (Νομικό πλαίσιο)

[2] https://www.e-nomothesia.gr/enemerose-tupos-radiophono-teleorase/n-2863-2000.html?fbclid=IwAR3tHxim_tW-694or41dTGUMUwrPO4atbH-O0OPQwyCtbpTYH3QNju6wUmg (άρθρο 2 παράγραφοι 1-4)

[3]https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%A3%CF%85%CE%BC%CE%B2%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B9%CE%BF_%CE%A1%CE%B1%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CF%84%CE%B7%CE%BB%CE%B5%CF%8C%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%B7%CF%82

[4] https://www.e-nomothesia.gr/enemerose-tupos-radiophono-teleorase/n-2863-2000.html?fbclid=IwAR3tHxim_tW-694or41dTGUMUwrPO4atbH-O0OPQwyCtbpTYH3QNju6wUmg (άρθρο 1 παράγραφος 2) και Καρακώστας, Ι.Κ. (2012). Το Δίκαιο των ΜΜΕ, Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη σελ.44-45

[5]  https://www.e-nomothesia.gr/enemerose-tupos-radiophono-teleorase/n-2863-2000.html?fbclid=IwAR3tHxim_tW-694or41dTGUMUwrPO4atbH-O0OPQwyCtbpTYH3QNju6wUmg(άρθρο 7 παράγραφοι 1-2) και Καρακώστας, Ι.Κ. (2012). Το Δίκαιο των ΜΜΕ, Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη σελ.45

[6] Καρακώστας, Ι.Κ. (2012). Το Δίκαιο των ΜΜΕ, Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη σελ.46 και

https://www.e-nomothesia.gr/enemerose-tupos-radiophono-teleorase/n-2863-2000.html?fbclid=IwAR3tHxim_tW-694or41dTGUMUwrPO4atbH-O0OPQwyCtbpTYH3QNju6wUmg(άρθρο 5 παράγραφοι 8 & 4)

[7] Καρακώστας, Ι.Κ. (2012). Το Δίκαιο των ΜΜΕ, Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη σελ.54

[8] https://www.esr.gr/%cf%84%ce%bf-%ce%b5%cf%83%cf%81/%ce%bd%ce%bf%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%80%ce%bb%ce%b1%ce%af%cf%83%ce%b9%ce%bf-%ce%b1%cf%81%ce%bc%ce%bf%ce%b4%ce%b9%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%b5%cf%82-%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%bc/ (Αρμοδιότητες)

[9] Καρακώστας, Ι.Κ. (2012). Το Δίκαιο των ΜΜΕ, Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη σελ.55-58 και https://www.e-nomothesia.gr/enemerose-tupos-radiophono-teleorase/n-2863-2000.html?fbclid=IwAR3tHxim_tW-694or41dTGUMUwrPO4atbH-O0OPQwyCtbpTYH3QNju6wUmg(άρθρο 4 παράγραφος 1)

[10] https://www.e-nomothesia.gr/enemerose-tupos-radiophono-teleorase/n-2863-2000.html?fbclid=IwAR3tHxim_tW-694or41dTGUMUwrPO4atbH-O0OPQwyCtbpTYH3QNju6wUmg(άρθρο 4 παράγραφοι 2-3)

[11] https://www.e-nomothesia.gr/enemerose-tupos-radiophono-teleorase/n-2863-2000.html?fbclid=IwAR3tHxim_tW-694or41dTGUMUwrPO4atbH-O0OPQwyCtbpTYH3QNju6wUmg(άρθρο 4 παράγραφοι 4-5)

[12]  Καρακώστας, Ι.Κ. (2012). Το Δίκαιο των ΜΜΕ, Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη σελ.64, 72

[13] Καρακώστας, Ι.Κ. (2012). Το Δίκαιο των ΜΜΕ, Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη σελ.67, 75

[14] Καρακώστας, Ι.Κ. (2012). Το Δίκαιο των ΜΜΕ, Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη σελ.67-71 & 75-79

[15]Καρακώστας, Ι.Κ. (2012). Το Δίκαιο των ΜΜΕ, Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη σελ.79

[16] http://www.opengov.gr/ggee/?p=6917 (1-3)

[1] Καρακώστας, Ι.Κ. (2012). Το Δίκαιο των ΜΜΕ, Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη σελ.37

[2] https://www.esr.gr/%cf%84%ce%bf-%ce%b5%cf%83%cf%81/%ce%bd%ce%bf%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%80%ce%bb%ce%b1%ce%af%cf%83%ce%b9%ce%bf-%ce%b1%cf%81%ce%bc%ce%bf%ce%b4%ce%b9%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%b5%cf%82-%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%bc/ (Νομικό πλαίσιο)

”Διαδίκτυο & memes”
ακαδημαϊκες εργασιες

”Διαδίκτυο & memes”

Αναστασία Γούτου2 Comments

Τελική Εργασία

Μάθημα: Συγγραφή Ακαδημαϊκών Κειμένων

Έτος Σπουδών: 2ο

Εξάμηνο: Γ’

Διδάσκουσα: Αρσενίου Ελισάβετ

Φοιτήτρια: Γούτου Αναστασία

Θέμα: «Το χιούμορ στη διαδικτυακή εποχή: internet memes»

Λέξεις: 1.446

Είναι γεγονός ότι το διαδίκτυο αποτελεί, εκτός από πηγή γνώσης και ενημέρωσης, βασικό ψυχαγωγικό μέσο για τους χρήστες του. Αυτό το καταφέρνει μέσω των social media, των διάφορων εφαρμογών, όπως το YouTube, των online παιχνιδιών, αλλά και των memes. «Ένα meme ή «μιμίδιο» είναι μια ιδέα, μια συμπεριφορά ή στυλ που εξαπλώνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσα στην κουλτούρα- συχνά με στόχο να καλύψει ή να σχολιάσει ένα συγκεκριμένο θέμα. […] Ενεργεί ως μονάδα για τη μεταφορά πολιτιστικών ιδεών, συμβόλων ή πρακτικών, που μπορούν να μεταδοθούν […] μέσω γραφής, ομιλίας, χειρονομίας, τελετουργιών ή άλλων «μιμήσιμων» μεθόδων » (Wikipedia). Σήμερα, έχουν τη μορφή φωτογραφίας, video ή gif (graphic interchange format), και πολλές φορές συνοδεύονται από κείμενο.[1]

«Οι υποστηρικτές τους θεωρούν τα μιμίδια ως πολιτιστικά ανάλογα με τα γονίδια, διότι αυτοαναδιπλασιάζονται, μεταλλάσσονται και ανταποκρίνονται σε επιλεκτικές πιέσεις.» (Wikipedia με αφορμή το βιβλίο του R. Dawkins “The Selfish Gene”).

Αναλυτικότερα, όρος « meme » προέρχεται ετυμολογικά  από την αρχαία ελληνική λέξη «μίμημα», δηλαδή την πράξη του μιμείσθαι (= το να μιμούμαι) και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1976 από τον Βρετανό εξελικτικό βιολόγο Richard Dawkins στο βιβλίο του με τίτλο «The Selfish Gene ». [2] Πάρολα αυτά, memes υπήρχαν από πριν. Ένας από τους πρώτους -ίσως και ο πρώτος- δημιουργός meme, σύμφωνα με όσα έχουν σωθεί, ήταν ο φωτογράφος Harry Frees. Ο Frees από το 1906 έντυνε γάτες, σκύλους, κουνέλια και γουρούνια με μικροσκοπικά ρούχα και τα φωτογράφιζε σε απίθανα και χιουμοριστικά σενάρια, όπως άνθρωπινα επαγγέλματα: σκύλος σε ρόλο δασκάλας, πυροσβέστη, κ.α. Συνήθως, προσέθετε κείμενο-λεζάντα στις φωτογραφίες του μετατρέποντας τες σε «card-postal», τις οποίες δημοσίευσε σε περιοδικά όπως το LIFE magazine και τελικά συγκέντρωσε μερικές στο βιβλίο του “The little folks of animal land” (1915).[3] Στην εποχή του internet από την άλλη, το πρώτο ευρέως διαδεδομένο meme ήταν ένα gif του 1996 με ένα CGI (Computer-Generated Imagery) μωρό που χόρευε.[4]

Όσον αφορά τα είδη των διαδικτυακών memes και τη δημοτικότητά τους, μερικοί ομιλητές της Μη Κερδοσκοπικής Οργάνωσης TED που κάνει συνέδρια ανά τον κόσμο μιλώντας για «ιδέες που αξίζει να διαδώσουμε» (τα TED talks), παρέχουν κάποιες χρήσιμες πληροφορίες. Στην ομιλία με τίτλο «What are memes really ? » και με υπότιτλο «Memes, νεολαία και τι σημαίνουν στην κοινωνία σήμερα» μαθαίνουμε ότι:

« [..] Τα memes τα βρίσκουμε σε social media, forums αλλά και σε εφαρμογές για την ανταλλαγή μηνυμάτων, όπως τα gifs στο Messenger. [..] Αυτές οι εικόνες έχουν έναν κύκλο ζωής («The Meme Cycle »): Έμπνευση, Δημιουργία, Δημοσίευση, Ανατροφοδότηση. Ένας χρήστης του internet λοιπόν μπορεί να εμπνευστεί από κάτι απλό και καθημερινό, να χρησιμοποιήσει εφαρμογές για τη δημιουργία της εικόνας που εμπνεύστηκε, να τη δημοσιεύσει, για παράδειγμα στο  Facebook, το 4chan ή το 9gag και να περιμένει την αντίδραση της κοινότητας στην εικόνα του που θα καθορίσει και την επιτυχία του meme. Με την εξέλιξη της τεχνολογίας και την καθημερινή έκθεση του κόσμου στα memes, είναι αναμενόμενο αυτά να έχουν αντίκτυπο σε κάποιες πτυχές της κοινωνίας, όπως είναι ο τρόπος ζωής, η ηθική, το marketing και η πολιτική.»

Τα περισσότερα memes αναφέρονται πράγματι στο lifestyle: αναβλητικότητα, πολυφαγία, διάβασμα, οδήγηση, ανθρώπινες σχέσεις και γενικότερα, καταστάσεις που οι χρήστες μπορούν να ταυτιστούν με αυτές (relatable “normie” memes).[5] Σε αυτήν την κατηγορία βρίσκουμε και memes που αφορούν την εκάστοτε επικαιρότητα, παραδείγματος χάριν μιμίδια για reality όπως το « Next Top Model », τα οποία αναπαράγονται στο διαδίκτυο μόνο την χρονική περίοδο που «παίζεται» και το reality στην τηλεόραση. Αυτό συμβαίνει, γιατί τα memes λειτουργούν ως πολιτιστικά στοιχεία που σχολιάζουν άλλα πολιτιστικά στοιχεία, κυρίως της pop και mainstream κουλτούρας.[6] Τα ηθικά memes είναι πιο σπάνια και συνήθως πρόκειται για ένα αστείο (ίσως και με black humor) που θίγει έμμεσα ένα πρόβλημα, όπως το οικολογικό ή το οικονομικό.    Σχετικά με τα marketing memes ακόμα και το γεγονός ότι υπάρχουν εταιρείες που χρησιμοποιούν αυτές τις εικόνες για να διαφημίσουν και να προωθήσουν τη δουλειά τους, αποδεικνύει την αναγνωρισιμότητα και την αγάπη που έχουν λάβει τα memes τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, συμβαίνει και το αντίθετο, αντίπαλοι μιας εταιρείας ή απλά δυσαρεστημένοι καταναλωτές μπορούν να δημιουργήσουν ένα meme για να την χλευάσουν. Κλασικό παράδειγμα οι εικόνες που «κοροϊδεύουν» τις αλλαγές μεταξύ των τηλεφώνων της Apple ή την τιμή τους.[7] Τελευταία, τα πολιτικά memes είναι επίσης πιο σπάνια σε σχέση με άλλες κατηγορίες- ίσως για να αποφευχθεί η χρήση τους ως εργαλεία πολιτικής προπαγάνδας-. Τα θέματα τους είναι πιο δημοφιλή κόμματα ή πολιτικοί, η φορολογία  και πιο πρόσφατα ακόμα και η έξοδος της Βρετανίας από την Ευρώπη (Brexit). Κοντά σε αυτό το είδος είναι τα informational memes που όπως μας πληροφορούν στην ομιλία « Memes and communication », οι νέοι που δεν παρακολουθούν ειδήσεις μαθαίνουν για τωρινά γεγονότα, αλλά και για ιστορία μέσω των memes του 9gag και του 4chan (για παράδειγμα, υπάρχουν memes για τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο).[8]

Στα memes μπορεί να απεικονίζονται celebrities (πολύ συχνά πχ η Kim Kardashian) ή απλοί άνθρωποι που έτυχε μια αστεία φωτογραφία τους να γίνει viral, και η λεζάντα της να μην αστειεύεται για τον εικονιζόμενο (προσβάλοντάς τον), αλλά γενικά για όποιον έχει ή μπορεί να βρεθεί στη θέση του. Σε πολλές περιπτώσεις δεν απεικονίζεται καν κάποιος άνθρωπος, αλλά είτε κάποιος ήρωας από τηλεοπτική σειρά, κινηματογραφική ταινία ή παιδικό καρτούν (πχ ο «Μορφέας» από την πασίγνωστη ταινία “Matrix” ή ο «Μπομπ Σφουγγαράκης» από το ομώνυμο παιδικό), είτε κάποιο ζώο (πχ grumpy cat), είτε κάποιο animation (πχ trollface). [9]

Επιπροσθέτως, συνήθως υπάρχει επαναλαμβανόμενο μοτίβο στη φωτογραφία (image format: πάνω κείμενο, κάτω κείμενο και στη μέση η εικόνα) και τον χαρακτήρα (meme character) που θα χρησιμοποιηθεί[10], όπως «ο πρωτοετής φοιτητής» ή «ο κακότυχος Brian», με αποτέλεσμα η ίδια εικόνα να διαδίδεται στο internet με πολλές και διαφορετικές αστείες λεζάντες.[11]Η επαναληπτικότητα ίσως οφείλεται στην ευκαιρία για ανάδραση (feedback)[12] που έχουν οι λάτρεις των memes μέσω του διαδικτύου και των social media και στην ευκολία που χαρακτηρίζει την δημιουργία τους χάρις τις αντίστοιχες εφαρμογές (apps).[13]

Μια επίσης δημοφιλής κατηγορία είναι τα «advice animals» που έκαναν την εμφάνισή τους την περίοδο μεταξύ 2011-2014 και απεικονίζουν (αληθινά ή animated) ζώα, με κάθε ζώο να έχει το δικό τους στυλ αστείων ή συμβουλών (advice), καθώς, όπως είπαμε, υπάρχει επαναληπτικότητα. Τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι η αγριόπαπια που δίνει λύσεις σε καθημερινά προβλήματα (“life hacks”) και η «εξομολογητική αρκουδά» που ομολογεί δημόσια κάτι αστείο αλλά ντροπιαστικό.[14] Εξίσου διάσημα είναι και τα dank memes που είναι επίτηδες υπερβολικά και στενάχωρα (black humor) για να προκαλέσουν γέλιο μέσα από την έκπληξη, και πολλές φορές ειρωνεύονται τα viral memes[15], όπως και memes της κατηγορίας «ancient memes» και «μιμίδια εις την ελληνικήν», στην οποία παλιοί πίνακες  χρησιμοποιούνται ως format για σύγχρονο χιούμορ με το πραγματικό νόημα του πίνακα (πχ θρησκευτικό ή πολεμικό) να αλλοιώνεται.[16]

Χρειάζεται επίσης να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τον Marcus (ομιλητή της διάλεξης « What are memes really ? »), τα memes είναι ένας καλλιτεχνικός, πρωτότυπος και διασκεδαστικός τρόπος έκφρασης που δύναται να εκπροσωπεί ιδέες -γιατί είναι και αυτά ιδέες- όπως γλώσσα (τα memes μερικές φορές περιέχουν επίτηδες ανορθογραφίες ή γραμματικά και συντακτικά λάθη),  συναίσθημα (γέλιο, χαρά), ταυτότητα (ή προσωπική ιδιότητα πχ Ελληνίδα φοιτήτρια), πολιτισμό, αναμνήσεις (πχ παλιά παιδικά καρτούν), κοινότητα (πχ επαγγελματική), ενδιαφέροντα, σχέσεις, ζωή ή τίποτα (μια απλή αστεία απεικόνιση χωρίς βαθύτερο νόημα).

Άλλοι λόγοι επιτυχίας των μιμιδίων είναι το ότι προέρχονται από και βρίσκονται στα πιο δημοφιλή site και media: (εκτός από 4chan, 9gag που αναφέραμε πιο πάνω) Reddit, Facebook, Instagram, tumblr, twitter, black twitter και πλέον YouTube με εκπομπές αφιερωμένες στα meme compilations, meme awards και meme reactions. Ακόμα και ένας από τους πιο καλοπληρωμένους youtuber διεθνώς, ονόματι PewDiePie, δεν παρέλειψε να συμπεριλάβει στο κανάλι του meme reviews, όπου εκφέρει τη γνώμη του για τα πιο γνωστά memes (εβδομαδιαία ή μηνιαία). Συνεπώς, και η άκοπη προσβασιμότητα στα memes τα βοήθησε να αποκτήσουν τη φήμη που έχουν σήμερα. Από την άλλη, συνέβαλε, πέρα από την ευκολία στη δημιουργία τους και την αλληλεπίδραση των χρηστών που αναλύσαμε πιο πάνω, και η προσαρμοστικότητα τους, αφενός έχουν καταφέρει να ευδοκιμούν για πολλά χρόνια στα περισσότερα κοινωνικά δίκτυα και αφετέρου να παραμένουν επίκαιρα. Εξάλλου, τα memes γνωρίζουν μεγάλη ποικιλία και πολλά είδη χιούμορ (έχουμε αναλύσει τις περισσότερες κατηγορίες παραπάνω), με αποτέλεσμα να προκαλούν άφθονο γέλιο σε πάρα πολλούς χρήστες των social media καθημερινά. Μετά από όλα αυτά λοιπόν, δεν χρειάζεται να μας κάνει εντύπωση η εξέλιξη και η δημοτικότητα των internet memes στη σύγχρονη εποχή.

Βιβλιογραφία:

(πρωτογενείς πηγές είναι όλα τα διαδικτυακά memes του διαδικτύου)

Επιστημονικό περιοδικό:

C.Chen (2012) “The Creation and Meaning of Internet Memes in 4chan: Popular Internet Culture in the Age of Online Digital Reproduction” Institution Habitus, Yale University, USA

Άρθρα:

Ired, online blog «Memes, παγκόσμιο φαινόμενο με ελληνική ρίζα!» (τελευταία επίσκεψη 19/01/19)

https://www.ired.gr/blog/item/2099-memes.html

Knowyourmeme website, (τελευταία επίσκεψη 21/01/19)

https://knowyourmeme.com/types/character?status=all

Reader’s Digest, online magazine, “This Man Invented Cat Memes in 1906” (τελευταία επίσκεψη 18/01/19) 

https://www.rd.com/funny-stuff/funny-cat-pictures-ago/

Wikipedia (τελευταία επίσκεψη 18/01/19)

https://en.wikipedia.org/wiki/Meme

Video:

“Casually explained: memes”, από το YouTube κανάλι Casually explained, 2018  https://youtu.be/bJTSxRBbCQA

“Memes and Communication”, Luis Alejandro Lazalde, 2014, TED Talk https://youtu.be/NfLqKgrQOUM

“Memes and Digital Rhetoric”, Ryan Hagen, 2015, TED Talk

“The Evolutionary History of Memes” από το YouTube κανάλι wavywebsurf, 2016 https://youtu.be/Wf_MXH0sUwE

“The Science of Dank Memes” από το YouTube κανάλι SciShow, 2016 https://youtu.be/HV9WEqLeBuo

« What Are Memes Really ? » TEDxYouth@HCIS, Marcus, 2017 στο ΥouΤube κανάλι TEDx Talks

[1] Πηγή: ired online blog

[2] Wikipedia

[3] Reader’s Digest

[4] ired

[5] Casually explained: memes

[6] Casually explained: memes

[7] Memes and Digital Rhetoric (TED talk)

[8] Memes and Communication (TED talk)

[9] Casually explained: memes, knowyourmeme website

[10] Memes and Communication (TED talk)

[11] knowyourmeme website

[12] Memes and Digital Rhetoric (TED talk)

[13] The Evolutionary History of Memes

[14] The Evolutionary History of Memes, Casually explained: memes

[15] The Science of Dank Memes

[16] Memes and Digital Rhetoric (TED talk)

φωτογραφία: https://www.theodysseyonline.com/finals-week-spongebob-squarepants

Fake News & Democracy
university papers

Fake News & Democracy

Featured Αναστασία ΓούτουLeave a comment

Panteion University

Department of Communication, Media and Culture

Course: Introduction to Journalism

Professor: Bakounakis Nikolaos

College student: Anastasia Goutou

Words: 1.781

  Fake News and Democracy: Define “fake news”. How do they relate to the legacy media and the new media? Find a political example. Why is democracy threatened?

“A lie can go halfway around the world before the truth even gets its boots on”.                                                                   -Mark Twain

In a world of propaganda, we are not surprised to hear the term “Fake news” so often. But what does “Fake news” mean? Fake news is false stories that for a period of time they are considered to be true, usually created to influence political views. It is a term that is being used for almost four centuries, though its use has increased so much lately to the point that the current president of the United States of America, Donald Trump, claimed in an interview that he came up with the term. Fake news, usually, come from politicians or political parties, the media, the church, or even the school. That is because, just like propaganda, false stories have a certain goal to achieve, which is, almost exclusively, to manipulate the citizens or the audience.

In the definition of “Fake news” we have to include false stories that are not connected with politics, media, religion, and education but with ideologies and conspiracy theories. Three great and very common examples are; the belief that the earth is flat, the confidence that citizens are being sprayed with chemicals by the government, and the idea that there is no such thing as global warming. Of course, neither of these paradigms is true, but, unluckily, they are considered to be by many people. Ideas like these are usually reproduced through the Internet and chat forums and since more and more people are being fooled and distracted, it is significant to refer to them when we analyze fake news.

Furthermore, fake news is also used when nothing interesting is happening in the political, economical, social, or cultural field but the media have to show something to their audiences. Each newspaper, radio program, television program, or site has to cover a certain amount of news and when there is nothing to present, they have to make up a story to fill their time on air or their pages. Also, sometimes the media create fake news just to draw the attention of the public in order to achieve the highest number of viewers, listeners, or readers. So, it doesn’t always have to be about propaganda and political influence; it can be something as simple as announcing the death of a celebrity when he or she is actually alive and well.

      However, due to journalistic ethics, journalists are obligated to tell the truth to their audiences objectively and unaffectedly. And even though they do uncover big secrets and lies, they mostly hide certain things or lie about a fact in the exchange for recognition and money. Of course, there are cases where even the media have been manipulated by a person or a group with power (an example is down below).

       In an effort to understand the relationship between fake news and both legacy and new media, we have to examine the last ones separately beginning with chronological order. Since it was the first massive media, the newspaper had decent aims: it wanted to inform the citizens about political or economical developments and to cause concern and debate. Its tools were the reportage, the accurate recording of events, and the research. On the other hand, the press wasn’t just the first media but, for a long period of time, it was the only existing media, which means that the readers couldn’t actually check the information that was given to them to see if it was true or not and, surely, this makes the appearance of fake news much easier.

Moving on, when the radio was invented everyone admired its uniqueness. Its ability not only to inform but also to entertain its audience with beautiful music made the radio successful for a little while. Unfortunately, the nature of the radio could also be favored to fake news because when someone hears the information without having it written down in front of him or without the chance of rehearing the same speech or dialogue and with the possibility of mishearing, he doesn’t have the proper amount of time to process it so he just accepts it. Indeed, many dictators, in recent history, relied on oral propaganda and used the radio as a propagandistic tool.

The last legacy media is television. The combination of sound and image was enough to attract the audience. Another capacity of television is that it requires no effort at all to watch because everything is in front of your eyes and there is no need to use your imagination, or have a certain education to understand its messages, unlike the other existing media. These two “assets” expanded the percentage of TV viewers and eliminated the percentage of radio listeners and newspaper readers, but, at the same time, they can transform their audience into passive receivers of its texts. And since the power of an image can be ever more manipulating than a speech, the TV may be the best media to propound fake news, until the Internet was invented.

     The new media is based on the Internet and include social media like Facebook, Instagram, Twitter, and Snapchat or informative websites and blogs. The interesting thing with this kind of media is that the sources of information are unlimited, something that has both advantages and disadvantages. On the one hand, not all of the sources of the news are being paid by politicians, political parties, or big companies, unlikely most of the television channels -which also are less in number- so a big percentage of news is really related to objectivity. On the other hand, since the amount of information is huge, the audience doesn’t know what and who should they believe. It is significant to add that in social media the consumers can be the producers at any time. With this unique feature, everyone can contradict publicly a fake story and directly promote the right one, but also anyone can, anonymously or with a pseudonym, spread rumors about anything or anyone he or she wants, without censorship, control, or penalty.

In the end, no matter which media someone prefers to watch, he/she should be wise enough not to believe everything he/she sees or listens to and cross information twice and thrice before accepting it. Until the operation of media changes and proceeds to condemn such events, citizens should be alert and have the critical ability not to fall for every politician’s or journalist’s lie.

      The most known example of fake news affecting politics, and also having a seriously negative impact on humanity, is the war between Americans and Iraqis. On March the 20th of 2003, the president of the United States of America, George Bush, and the United Kingdom under Prime Minister Tony Blair, conducted the war on Iraq with the excuse that Iraqis were having nuclear weapons. This military operation was a part of a general war on terrorism, that is, every war USA began after the events of September 11th of 2001. The problem with this particular war is that, in fact, there were not any nuclear, mass destructive weapons in the hands of the Iraqi dictator Saddam Hussein. It’s even sadder if we consider that G. Bush already knew that before he started fighting Iraq. Several examinations had been conducted, both post and during the war, and no weapons were ever found. These facts were hidden from the public and false information had been all over the media. The government managed to scare both media and citizens with the possibility of Saddam Hussein attacking the USA because president  Bush connected his name with the tragic events of September 11th of 2001 (another big lie). With this information on their minds, a great percentage of Americans finally agreed with the Iraqi invasion.

Apparently, fake news can be threatening to peace and, in consequence, democracy. Democracy is the constitution founded on sovereignty. The word derives from the Greek words “δήμος’’ which means people/ citizens and “κράτος’’ which means power. Due to overpopulation, the citizens of a country proceed to elections with the view to find representatives worthy enough to be their voices. The elected government has no choice but to protect people’s basic rights and follow the will of the majority. Unfortunately, nowadays, the work of democracy is being hampered by many things and one of them is propaganda and fake news.

   A great value of this constitution is the following “your freedom stops when the other person’s freedom starts” and by creating and spreading false stories about another human being you violate his rights. You take from him/her the ability to speak and stand up for himself/herself because your lie is more interesting, no matter that it can cause major problems to this person’s work and social life. In case the fake news doesn’t refer to just one person but to a whole other group, things are getting even worse. For example, many politicians implied that foreigners and immigrants are taking the jobs of the citizens and that they are to blame for the increase in unemployment and it is not the government’s fault. People who believed this kind of accusation attacked both physically and verbally foreigners and participated in racist actions. I think that is the best example to illustrate that fake news can increase unnecessary social conflicts and add to the rupture of our society, causing more depression and fear among the residents of a country. And, finally, as the example above shows, if the lie refers to a whole nation (like Iraq) it can lead to bad relations with other countries and even war, so peace and sincerity are sacrificed to the altar of political and economical interests.

Proportionally, fake news about the economy can destroy companies and small or big businessmen and even lead many families to poverty with rumors about the stock exchange. Political false stories can pilot citizens to wrong and catastrophic decisions. The most recent example is the US elections for president in 2016 where Donald Trump and his supporters released fake stories about his opponent Hillary Clinton, like the one that insisted her participation in child sex trafficking. Surely, we cannot only blame Trump and his voters since the media and journalists did wrong too; they tricked citizens with false poll results and calm them with the implications of Clinton winning the elections. This paradigm shows exactly how false statements can guide people into voting for something that isn’t actually their choice and becoming victims of manipulation.

    In conclusion, there should be stricter laws limiting the freedom of speech and expression with the destructive effects of fake news, since the problems propaganda causes worldwide are closer and closer to the catalysis of democracy.

Sources:

Books:

N. Solomon & R. Enlich (2003) ‘‘Target Iraq: What the news media didn’t tell you’’ Content Books New York, (p. 43-52)

E.S. Herman (1992) ‘‘Beyond hypocrisy: decoding the news in an age of propaganda including the doublespeak dictionary’’ South End Press Boston MA

Μ. Κοκκώνης, Γρ. Πασχαλίδης, Φ. Μπαντιμαρούδης (2010) ‘‘Ο πολιτισμός του ήχου και του θεάματος’’ εκδόσεις Κριτική, (σελ. 429-448)

Internet:

http://edition.cnn.com/2017/10/08/politics/trump-huckabee-fake/index.html

http://longreads.news247.gr/fakenews

http://www.mirror.co.uk/news/world-news/bizarre-hillary-clinton-conspiracy-theories-8839048

photography: https://estudiamarketing.info/en-que-consiste-la-investigacion-de-mercados/

About!
introduction

About!

Featured Αναστασία ΓούτουLeave a comment

Hello there! I am Anastasia Goutou and I am 20 years old. I’m studying Communication, Media and Culture at Panteion University of Social and Political Sciences in Athens, Greece. This blog is about some academic papers I did during the first two years of courses.

I created it because I’m proud of the work I put on these essays and the professors graded them accordingly well. At the same time, I’m learning how to use the WordPress tool for academic and business purposes and how to organise a blog.

My blog is referring to students who may be looking for inspiration about their own projects or wondering how to write an academic sample morphologically (for example documentation, sources, etc). Professors, teachers or people who like to read scientific reports in their free time on social media might also find them interesting.

More specifically, the article Fake News & Democracy was written two years ago in my first year as a university student. During the course Introduction to journalism, we were asked to pick a topic out of twelve suggested and analyse our ideas based on scientific books or other sources in nearly 2.000 words. It was challenging because back then we had never written more than 800- 900 words for school. It took me weeks to complete it but it was worth it. The topic I chose was ”Fake News and Democracy: define the term “fake news”, talk about how they relate to the legacy and the new media, find a political example and explain why democracy is threatened by them.”

The paper Διαδίκτυο & memes was written in my second year of uni for the lesson Writing Academic Texts that was just about that: learning how to write a scientific essay. The general theme was ”Humour and Media” and the words needed to be nearly 1.500. Again, everything we wrote had to have a scientific background that verified our opinion. As a millennial, I chose the internet as the media, and memes as the expression of humour since I do laugh with them daily. I covered the internet’s role in humour and memes’ significant involvement.

As you can see, I have both a serious article and a light-hearted one. The first step on both of them was to find the scientific sources I could use to gain information and support my thesis. Then, I read them carefully and paired the theories with my own ideas. I really hope you enjoy them! You may also leave a comment and tell me your thoughts!

Thank you!

photography: https://helpfulpapers.com/img/og-image_helpfulpapers.jpg